De derde rivier

De IJssel en de Vecht/Zwarte water zijn zeer gezichtsbepalend in het gebied. Ze zijn zo aanwezig dat ze als het ware het gebied definiëren. Maar wat vaak vergeten wordt is de derde, onzichtbare rivier die onder het oppervlak van de delta loopt: de grondwaterstroom. Ondanks haar stille, onzichtbare karakter is deze grondwaterstroom met recht te beschouwen als een ‘derde rivier’.Overzicht Zwolle

De derde rivier is wel een andersoortige rivier, met andere kwaliteiten. De grondwaterrivier wordt gevoed vanuit de Veluwe en de Sallandse Heuvelrug en kwelt voornamelijk weer op in de Noordoostpolder en de polder Mastenbroek (Koekoekspolder). De rivier stroomt langzaam en zit tot wel 100m diep. Daar bevindt zich weer een slecht doorlatende kleilaag die de onderkant. De derde rivier Hoe de grondwaterrivier aanzet tot co-creatie vormt van de rivier. In de zomer ligt het debiet van deze rivier in dezelfde orde van grootte als het debiet van de Vecht, die in droge tijden zo’n 1,5 m3/s afvoert. Onder normale omstandigheden zijn de debieten van de IJssel en ook de Vecht vele malen groter.

De derde rivier is als een betrouwbare vriend: hij stroomt altijd, is altijd aanwezig en zeer constant. Dit in tegenstelling tot de IJssel en Vecht, waarvan de waterstanden veel meer fluctueren. Gezien deze stabiele eigenschappen kan de derde rivier juist in natte situaties helpen om af te wateren en in droge situaties juist om te voeden. De kwaliteit van dit water is zo goed dat je het met minimale bewerking zou kunnen drinken. Waardevol dus voor bedrijven in de regio met water als grondstof. Ook de temperatuur van het water is vrijwel altijd hetzelfde.

Dat de derde rivier aan de aandacht is ontsnapt, komt omdat we bijna nooit iets van hem merken. Hij overstroomt niet en valt niet droog. Het enige dat we van hem zien is de hoge grondwaterstand in de winter en de kwel in de zomer. Hij heeft ook geen baas, dat wil zeggen, niemand is verantwoordelijk voor de derde rivier, zoals bijvoorbeeld Rijkswaterstaat dat is voor de IJssel en de waterschappen voor de Vecht/Zwarte Water. Er is natuurlijk wel enige regulering op gebruik van de derde rivier, bijvoorbeeld voor grondwateronttrekkingen zijn provinciale vergunningen in het kader van de Waterwet nodig.

In potentie kan de derde rivier veel waarde toevoegen aan het gebied. Door de drie rivieren met elkaar te verbinden kan de regionale waterhuishouding verduurzamen. Het grondwater kan worden gebruikt om overtollig water te bergen en af te voeren.
In droge situaties kan de derde rivier als voeding voor het gebied worden ingezet en schoon water dat wordt aangevoerd vanuit de Veluwe kan worden gebruikt voor drinkwater of bedrijfsprocessen. Die verbindingen kunnen worden gecreëerd door zogenaamde circulatiesystemen.